وقایه از امراض وبائی با پیروی از تعالیم والای اسلام

قسمت اول

طب وقایوی ارتباط خیلی وثیق و قوی با فرهنگ اجتماعی و دین دارد و خوشبختانه تعالیم اسلامی از ارزش های وقایوی غنی می باشد. اخیراً طب به بعض اموری هدایت داده است تا به واسطه آن وقایه از امراض و اسقام صورت گیرد و حالا این حقیقت را کشف کرده است که با رعایت بعض امور از سرایت مرض و مبتلا به مرض جلوگیری صورت می گیرد، مگر دین مقدس اسلام چهارده صد سال قبل آن هدایات وقایوی را داده بوده است و آن را جزء از دین و ارزش اسلامی قرار داده است.

دین مقدس اسلام به نظافت تشویق می کند و پیروان خود را به وقایه از امراض وبائی امر می نماید، مگر متأسفانه بسیاری از مسلمانان از این تعالیم و ارزش ها بی خبر هستند و اصول وقایوی را در نظر نمی گیرند، که در نتیجه به امراض و اسقام مبتلا می شوند یا سبب انتشار مرض می گردند.

اول: نظافت شخصی

طهارت و نظافت راه اساسی و بنیاد وقایه از امراض وبائی و ساری در زندگی مسلمان می باشد الله متعال در زمینه فرموده است:

«إِنَّ اللهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ» سوره بقره، آیت ۲۲۲

ترجمه: خداوند توبه‏ کاران و پاکیزگان را دوست می دارد.

«فِيهِ رِجَالٌ يُّحِبُّونَ أَن يَتَطَهَّرُوا» سوره توبه، آیت ۱۰۸

ترجمه: و در آن مردانی‏ اند که دوست دارند خود را پاک سازند و خدا کسانی را که خواهان پاکی‏ اند دوست می دارد.

الله متعال شرط اساسی صحت نماز را وضوء قرار داده است و فرموده است:

«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُؤُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَينِ وَإِن كُنْتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوا» سوره مائده، آیت ۶

ترجمه: اى کسانى که ایمان آورده‏ اید چون به [عزم] نماز برخیزید صورت و دستهایتان را تا آرنج بشویید و سر و پاهاى خودتان را تا برآمدگى پیشین [هر دو پا] مسح کنید و اگر جنب‏اید خود را پاک کنید [=غسل نمایید] و اگر بیمار یا در سفر بودید یا یکى از شما از قضاى حاجت آمد یا با زنان نزدیکى کرده‏ اید و آبى نیافتید پس با خاک پاک تیمم کنید و از آن به صورت و دستهایتان بکشید خدا نمى‏ خواهد بر شما تنگ بگیرد لیکن مى‏ خواهد شما را پاک و نعمتش را بر شما تمام گرداند باشد که سپاس [او] بدارید.

اسلام داخل شدن به اسلام را مشروط به طهارت و نظافت دانسته و ادای رکن مهم اسلام را بدون نظافت و وضوء درست نمی داند و مسواک زدن را که یک عنصر مهم در نظافت شخصی می باشد، بر امت در وقت هر نماز و هر وضوء لازم نموده و فرموده است:

«لولا أن أشق على أمتي لأمرتهم بالسواك قبل كل صلاة»

ترجمه: اگر بر امت من سخت تمام نمی شد، ایشان را به مسواک زدن قبل از هر نماز امر می کردم.

همچنان حلق و تراشیدن موهای زیر بغل و زیر ناف و گرفتن ناخن های دست و کوتاه کردن بروت ها از جمله اسباب نظافت و پاکی شخصی است که دین مقدس اسلام به آن تشویق نموده است.

نبی صلی الله علیه وسلم فرموده است: «من لم يأخذ من شاربه فليس منا»

ترجمه: کسی که بروت های خود را نمی گیرد (کم نمی کند) از جمله ما نیست.

این همه به خاطر آنست تا که نظافت شخصی مراعات گردد و با رعایت نظافت شخصی از شیوع و سرایت بسیاری از امراض جلوگیری صورت می گیرد.

انس بن مالک رضی الله عنه می فرماید:

«وقّت لنا النبي في قص الشارب وتقليم الأظافر ونتف الإبط وحلق العانة ألا يترك أكثر من أربعين ليلة»

ترجمه: نبی صلی الله علیه وسلم به ما معین کرده است که موهای بروت ها، ناخن های دست، موهای زیر بغل و موهای زیر ناف از چهل روز زیادتر گذاشته نشود.

دین مقدس اسلام به خاطر جلوگیری از امراض به نظافت و پاکی ظروف و طعام تشویق می کند و رسول الله صلی الله علیه وسلم در زمینه می فرماید:

«إن الله تعالى طيب يحب الطيب، نظيف يحب النظافة، كريم يحب الكرم، جواد يحب الجود؛ فنظفوا أفنيتكم، ولا تشبهوا باليهود. رواه الترمذي أبواب الأدب باب ما جاء في النظافة» (حديث رقم: ۲۷۹۹)

ترجمه: الله متعال پاک است و پاکی را دوست دارد، نظیف است و نظافت را دوست دارد، کریم است و کرم را دوست دارد، جواد و سخی است و جودیت و سخاوت را دوست دارد، پس منازل خویش را پاک نگهدارید و با یهود مشابهت ننمایید.

دوم: کنترول امراضی که از طریق هوا سرایت می کند

دمیدن رذاذات و اتمیزرها یعنی افرازاتی که در وقت صحبت کردن، عطسه و سرفه کردن، از دهن بیرون می شود سبب انتقال بسیاری از امراض ساری می گردد، خصوصاً امراض ویروسی، لذا از پف کردن و تنفس کردن در ظروفی که از آن غذا خورده می شود و آب نوشیده می شود، منع صورت گرفته است، چنانچه که به پنهان کردن روی و دهن در وقت عطسه زدن و فاژه کشیدن تشویق شده است.

دین مقدس اسلام اتباع خویش را به این توجیهات و نصایح وقایوی امر کرده است تا از امراض ساری جلوگیری صورت گیرد.

عبدالله بن عباس رضی الله عنهما می گوید که رسول الله صلی الله علیه وسلم از تنفس و پف کردن در ظرفی که از آن غذا خورده می شود یا نوشیده می شود، منع کرده است. رواه ابوداود

از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که زمانی که رسول الله صلی الله علیه وسلم عطسه می نمودند، روی خود را با دست های خویش پنهان نموده و آواز خود را پایین می نمودند. رواه الترمذی

از ابوسعید خدری رضی الله عنه روایت است که گفت، رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند:

«إذا تثاءب أحدكم فليضع يده على فيه» رواه مسلم

ترجمه: وقتی که یکی از شما فاژه می کشد، دست خود را به دهن خود بگذارد.

این همه روایت ها در حقیقت سد ذرائع یا مانع اسباب انتقال امراض است تا جامعه و مردم به مرض مبتلا نشوند و این تدابیر را اسلام چهارده صد سال قبل به بشریت رهنمایی کرده است، مگر جهان معاصر حالا متوجه این وسایل و اسباب وقایوی شده اند. اگر واقعاً بشریت به تعالیم والای اسلام عمل نمایند، هیچگاه به مرض مبتلا نمی شوند و در صحت و عافیت به سر می برند.

مفتی شمس الرحمن فروتن

مسؤل گروه مشورتی اسلامی